Als beginnend belegger kan het juiste instapmoment heel wat uitmaken. Bovendien kunnen de koersen iedere dag met procenten stijgen of dalen in een beweeglijke markt zoals deze. Het kan beleggers veel rust geven door gespreid in te stappen en het risico te spreiden. Aan de hand van een voorbeeld geven wij inzicht in een mogelijk instapscenario. Daarnaast bespreken wij ook een mogelijk opnamescenario, voor beleggers die (periodiek) geld willen opnemen uit hun portefeuille.

Let op: de gepresenteerde vermogensontwikkeling in de voorbeelden is met zorg samengesteld op basis van netto gerealiseerde rendementen, maar zal in de praktijk afwijken. Daarom kunnen er geen rechten aan  de gepresenteerde scenario’s worden ontleend. Onderstaande twee voorbeelden zijn ontleend aan onze dagelijkse praktijk als vermogensbeheerder. De namen zijn uiteraard fictief.

Voorbeeld van een instapscenario:

Ingrid heeft 1 miljoen euro beschikbaar om te beleggen. Ze heeft een lange beleggingshorizon en kan het geld dus lang missen. Als ervaren ondernemer is ze gewend om risico te nemen, maar ze wil voorzichtig omgaan met haar pensioenreserve. Daarom kiest zij voor een Geel portefeuilleprofiel (neutraal).

Op het moment dat ze wil starten met beleggen zijn de koersen fors opgelopen. Hoewel ze minimaal 10 jaar niet aan het vermogen hoeft te komen, voelt het ongemakkelijk om in een keer zo’n groot bedrag te beleggen. Daarom kiest ze ervoor om elke drie maanden met 200.000 euro in te stappen, behalve als de koersen in de tussenliggende periode met 5% dalen. In dat geval doet ze versneld een volgende aankoop. Hiermee verlaagd ze haar gemiddelde aankoopprijs.

Hieronder is haar aankoopscenario weergegeven. Door hieraan vast te houden kocht Ingrid tegen lagere koersen aan dan wanneer ze op 1 oktober 2019 in één keer was ingestapt. Had ze echter tot maart 2020 gewacht, dan was ze nog veel voordeliger uit geweest. Vanwege de grote koersdalingen door de coronacrisis is Ingrid (met vervroegde aankopen) over een periode van circa 6 maanden ingestapt, in plaats van over een periode van een jaar.

Aankoopdatum Aankoopbedrag Koersdaling van meer dan 5%
1 oktober 2019 200.000 euro
2 januari 2020 200.000 euro In januari/februari (-5,1%)
2 maart 2020 200.000 euro T/m 9 maart (-11,5%)
9 maart 2020 200.000 euro T/m 16 maart (-18,6%)
16 maart 2020 200.000 euro

Als Ingrid haar vermogen in één keer had belegd, dan was haar portefeuille halverwege de maand juni 966.00 euro waard geweest (beleggingen en resterend spaargeld). Maar omdat zij gespreid is ingestapt volgens bovenstaand scenario levert haar dit 53.000 euro voordeel op. Haar portefeuille is op datzelfde moment 1.019.000 euro waard.

Grafiek1

Uiteraard is de uitkomst van een dergelijk scenario volledig afhankelijk van de koersontwikkelingen die zich op dat moment voordoen. In een dalende markt is gespreid instappen voordelig, terwijl in een stijgende markt ineens instappen juist gunstig is.

Van te voren weet echter niemand hoe de markt zich ontwikkelt. Het belangrijkste voordeel van gespreid instappen is dan ook dat u uw risico hiermee geleidelijk opbouwt. Met andere woorden: u springt niet meteen in het diepe, maar went rustig aan de grillen van de markt. Daarbij is het niet zo’n probleem als u aan het begin iets aan rendement misloopt omdat u nog niet het hele bedrag heeft belegd. Wel kan het vervelend zijn als u flinke verliezen moet incasseren doordat (achteraf) blijkt dat u ‘te vroeg’ met het volledige bedrag bent ingestapt.

Voorbeeld van een opnamescenario:

Casper en Suzanne beleggen bij ons sinds 2013 en zijn destijds gestart met 1 miljoen euro. Daarnaast houden ze 300.000 euro cash achter de hand. Dit is drie keer de jaarlijkse behoefte, zoals wij altijd adviseren. Nu ze beiden zijn gestopt met werken, willen ze hun pensioen en AOW aanvullen door jaarlijks gemiddeld 100.000 euro aan hun beleggingen te onttrekken. Dit kan op verschillende manieren.

  •  Ze kunnen ieder jaar op een vast moment 100.000 euro verkopen.
  •  Ze kunnen méér geld vrijmaken als het goed gaat op de beurs en minder of tijdelijk géén geld opnemen als de koersen lager staan.

Omdat de 300.000 euro buffer prima een financieel stootje kan opvangen, hebben Casper en Suzanne flexibiliteit. Daarom spreken ze af dat als hun beleggingen in één kalenderjaar tussen de 0% en 5% rendement laat zien, ze de eerste 50.000 euro uit hun portefeuille opnemen. Blijft dat kalenderjaar positief en stijgt het rendement naar 5% tot 10%? Dan nemen ze weer 50.000 euro op. Is het rendement daarentegen negatief? Dan nemen ze niets op. Zo kan hun portefeuille in de tussentijd herstellen.

Voor de eenvoud bekijken Casper en Suzanne de stand van hun beleggingen aan het einde van het kalenderjaar en handelen ook op dit moment. Een meer verfijnde strategie met tussentijdse opnames is natuurlijk ook mogelijk.

Dit zijn de rendementen van hun portefeuille en hun jaarlijkse opnames. Ze beleggen volgens portefeuilleprofiel Geel (neutraal).

Jaar Rendement Jaarlijkse opname Reserve einde jaar
2013 7,6% 100.000 euro 300.000 euro
2014 11,1% 150.000 euro 350.000 euro
2015 3,5% 50.000 euro 300.000 euro
2016 8,0% 100.000 euro 300.000 euro
2017 5,0% 50.000 euro 250.000 euro
2018 -5,0% 150.000 euro
2019 15,1% 200.000 euro 250.000 euro

Hieronder laten wij zien hoe het vermogen van Casper en Suzanne zich ontwikkelt als zij ieder jaar op een vast moment 100.000 euro opnemen én wanneer zij vasthouden aan bovenstaand opnamescenario. In onderstaande grafiek nemen zij geldbedragen op tot hun portefeuille leeg is. Dit zal na circa 15-20 jaar het geval zijn. Daarbij is het goed te vermelden dat naarmate de beleggingshorizon korter wordt, ook het portefeuilleprofiel moet worden aangepast en daarmee het beleggingsrisico verminderd.

Als zij elk jaar een vast bedrag opnemen van 100.000 euro is hun portefeuille per half juni 854.000 euro waard (beleggingen en spaarsaldo gezamenlijk). Bij opnames volgens het afgesproken scenario zijn hun beleggingen op dat zelfde moment 867.000 euro waard. Door via het afgesproken scenario uit de markt te stappen, heeft dit hen een voordeel opgeleverd van 13.000 euro. Over een lange periode is dit een relatief klein verschil. Bovendien voelt het wellicht wat onrustig om afhankelijk te zijn van de marktontwikkelingen voor het wel of niet (kunnen) aanvullen van de spaarreserve. Veel van onze relaties kiezen daarom voor het opnemen van een (vast) bedrag per kwartaal, halfjaar of jaar.

Grafiek2

Conclusie

Instapscenario

Het verschil in resultaat tussen gespreid instappen volgens een scenario of ineens instappen kan groot zijn. Bij heftige koersbewegingen is het verschil groot als er veel of juist nog maar heel weinig belegd is. Zeker in onzekere tijden, zoals in dit crisisjaar, adviseren wij om te werken met een instapscenario voor het aankopen van uw beleggingen. Daarbij is het belangrijk om met een helder schema te werk te gaan. Doet u dat niet, dan ontstaat in de praktijk vaak twijfel en is het eindresultaat meestal niet beter.

Achteraf is het perfecte instapmoment makkelijk bepaald, alleen weet niemand dit van tevoren. Het gevaar van ‘wachten op de grote dip’ is dat u nooit begint met beleggen en jaren later moet vaststellen dat u veel rendement bent misgelopen. Na de kredietcrisis van 2008 overkwam dat (uitgestapte) beleggers veelvuldig. Daarom is het verstandig om, ook in onrustige tijden, te starten met beleggen en uw portefeuille geleidelijk op te bouwen. Uiteindelijk zal de tijd haar werk doen en als u maar lang genoeg belegt, levert dat uiteindelijk rendement op, zowel bij instappen ineens of via de geleidelijke weg.

Opnamescenario

Het verschil in resultaat tussen de verschillende opnamescenario’s is daarentegen relatief klein. Dit komt doordat het overgrote deel van het vermogen in beide gevallen belegd blijft en meebeweegt met de markt. Zolang de bulk van het vermogen belegd blijft, maakt het daarom niet zoveel uit op welke manier u opnames uit uw portefeuille doet.


Heeft u nog vragen?

Mocht u van gedachten willen wisselen over mogelijke instap- of opnamescenario’s, dan staan we graag voor u klaar!

Heeft u nog vragen of opmerkingen? Schroom dan niet om contact met ons op te nemen.

Frank den Blijker Frank (1966) is vermogensadviseur en partner. Hij overziet het brede plaatje, is positief kritisch, hulpvaardig en stressbestendig.